Wat zijn de fiscale regels voor ZZP’ers in de zorg?
Als ZZP’er in de zorg betaal je inkomstenbelasting over je winst uit onderneming, net als andere zelfstandigen. Afhankelijk van je inkomen val je in een van de belastingschijven, en je hebt recht op specifieke aftrekposten zoals de zelfstandigenaftrek en de MKB-winstvrijstelling. De fiscale regels voor zelfstandige zorgverleners zijn de afgelopen jaren verder aangescherpt, mede door de handhaving op schijnzelfstandigheid. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over belasting, BTW, aftrekposten en verzekeringen voor ZZP’ers in de zorg.
Hoeveel belasting betaalt een ZZP’er in de zorg?
Een ZZP’er in de zorg betaalt inkomstenbelasting over de winst uit zijn of haar onderneming. In 2026 gelden twee belastingschijven: over het inkomen tot circa 75.000 euro betaal je een tarief van ongeveer 36,97%, en over het deel daarboven geldt een tarief van 49,50%. Na aftrek van ondernemersaftrekposten en de MKB-winstvrijstelling van 13,31% valt het belastbaar inkomen lager uit.
Naast inkomstenbelasting draag je als zelfstandige ook premies volksverzekeringen af. Die zijn opgenomen in het tarief van de eerste schijf, dus je betaalt niet apart een rekening voor AOW of andere volksverzekeringen. Wel is het verstandig om rekening te houden met de inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet (Zvw-bijdrage), die je als ZZP’er zelf afdraagt aan de Belastingdienst.
Veel ZZP’ers in de zorg reserveren maandelijks een deel van hun omzet voor de belastingaanslag. Een gangbare vuistregel is om 25 tot 30% van je netto-inkomsten apart te zetten, maar het exacte bedrag hangt af van je totale winst, aftrekposten en persoonlijke situatie.
Zijn zorgdiensten van een ZZP’er vrijgesteld van BTW?
Ja, veel zorgdiensten van een ZZP’er zijn vrijgesteld van BTW. De BTW-vrijstelling voor de zorg geldt voor diensten die vallen onder de Wet langdurige zorg (Wlz), de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en vergelijkbare wettelijke kaders, mits je beschikt over een erkende beroepskwalificatie zoals een BIG-registratie of een vergelijkbaar erkend diploma.
Concreet betekent dit dat je als verpleegkundige, begeleider of sociotherapeut die zorg levert aan cliënten in de GGZ, gehandicaptenzorg of jeugdzorg, in de meeste gevallen geen BTW in rekening brengt op je facturen. Je hoeft dan ook geen BTW-aangifte te doen over die omzet.
Let wel: niet alle diensten die een ZZP’er in de zorg uitvoert zijn automatisch vrijgesteld. Advies, trainingen of administratieve ondersteuning die je levert aan een zorgorganisatie vallen doorgaans niet onder de vrijstelling. Voor die activiteiten geldt het standaard BTW-tarief van 21%. Twijfel je of jouw specifieke werkzaamheden vrijgesteld zijn? Vraag dit altijd na bij een fiscalist of de Belastingdienst.
Wat is de zelfstandigenaftrek en hoe werkt het urencriterium?
De zelfstandigenaftrek is een fiscale aftrekpost voor ondernemers die minimaal 1.225 uur per jaar aan hun onderneming besteden. In 2026 bedraagt de zelfstandigenaftrek 2.470 euro. Dit bedrag mag je aftrekken van je winst, waardoor je belastbaar inkomen lager uitvalt. Samen met de MKB-winstvrijstelling zorgt dit voor een aanzienlijke belastingbesparing.
Het urencriterium is de drempel die je moet halen om recht te hebben op de zelfstandigenaftrek. Je moet aantonen dat je in een kalenderjaar minimaal 1.225 uur hebt gewerkt als ondernemer. Daarbij tellen niet alleen de uren die je bij cliënten besteedt, maar ook tijd voor administratie, acquisitie, scholing en overleg. Het bijhouden van een urenstaat is dan ook sterk aan te raden.
Als je naast je onderneming ook in loondienst werkt, geldt bovendien het zogenaamde urencriterium in verhouding tot andere werkzaamheden. Je moet dan meer dan de helft van je totale werktijd aan de onderneming besteden, of minimaal 1.225 uur. Voor startende ondernemers gelden in sommige gevallen versoepelde regels. Controleer je situatie jaarlijks, want de aftrekbedragen worden regelmatig bijgesteld.
Moet een ZZP’er in de zorg zich verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid?
Als ZZP’er in de zorg ben je wettelijk niet verplicht om een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) af te sluiten, maar het is wel sterk aan te raden. Wanneer je door ziekte of een ongeval niet kunt werken, heb je als zelfstandige geen recht op een WIA-uitkering of loondoorbetaling. Zonder verzekering valt je inkomen direct weg.
Zorgprofessionals werken vaak in fysiek en mentaal veeleisende omgevingen. Denk aan de forensische psychiatrie, verslavingszorg of jeugdzorg, waar de werkdruk hoog is en de kans op burn-out of letsel groter is dan in veel andere sectoren. Een AOV biedt financiële zekerheid als je tijdelijk of langdurig uitvalt.
Er zijn verschillende opties beschikbaar:
- Individuele AOV via een verzekeraar: flexibel, maar kan prijzig zijn afhankelijk van je leeftijd en beroepsrisico
- Broodfonds: een collectieve, goedkopere oplossing waarbij ZZP’ers elkaar financieel ondersteunen bij uitval
- Vrijwillige verzekering via het UWV: toegankelijk voor ZZP’ers die recent uit loondienst zijn gestapt
Vergelijk de opties zorgvuldig op basis van je persoonlijke situatie, het gewenste uitkeringspercentage en de wachttijd. Een onafhankelijk financieel adviseur kan je helpen de juiste keuze te maken.
Wat is het verschil tussen een VAR en een modelovereenkomst?
De VAR (Verklaring Arbeidsrelatie) bestond tot 2016 en gaf ZZP’ers vooraf zekerheid over hun fiscale status. Sinds de invoering van de Wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) is de VAR vervangen door modelovereenkomsten. Het verschil is fundamenteel: een VAR beschermde de ZZP’er eenzijdig, terwijl een modelovereenkomst de arbeidsrelatie tussen opdrachtgever en opdrachtnemer samen vastlegt.
Een modelovereenkomst is een door de Belastingdienst goedgekeurde overeenkomst die beschrijft hoe de samenwerking eruitziet. Als jij en je opdrachtgever werken volgens de afspraken in zo’n overeenkomst, hoeft de opdrachtgever geen loonheffingen in te houden. De nadruk ligt op de praktijk: hoe de samenwerking in werkelijkheid verloopt, is bepalend voor de beoordeling.
In 2026 handhaaft de Belastingdienst actief op schijnzelfstandigheid. Dit betekent dat het niet langer voldoende is om een modelovereenkomst te hebben als de dagelijkse praktijk meer lijkt op een dienstverband. Factoren die een rol spelen bij de beoordeling zijn onder andere:
- Of je werkt onder direct toezicht en leiding van de opdrachtgever
- Of je je eigen werktijden en werkmethoden bepaalt
- Of je meerdere opdrachtgevers hebt of vrijwel uitsluitend voor één organisatie werkt
- Of je je eigen materialen en middelen gebruikt
Voor ZZP’ers in de zorg is dit een relevant aandachtspunt, omdat de aard van zorgverlening soms kenmerken heeft die lijken op een dienstverband. Zorg dat je arbeidsrelatie in de praktijk overeenkomt met wat er op papier staat.
Welke zakelijke kosten mag een ZZP’er in de zorg aftrekken?
Als ZZP’er in de zorg mag je zakelijke kosten aftrekken van je winst, waardoor je minder belasting betaalt. Een zakelijke kostenpost is aftrekbaar als die kosten noodzakelijk zijn voor de uitoefening van je onderneming en niet privé van aard zijn. Hoe meer aftrekbare kosten je hebt, hoe lager je belastbaar inkomen.
Veelvoorkomende aftrekbare kosten voor zelfstandige zorgverleners zijn:
- Scholing en bijscholing: cursussen, trainingen en herregistratiekosten zijn volledig aftrekbaar
- Werkkleding: kleding die uitsluitend zakelijk wordt gebruikt, zoals scrubs of beschermende kleding
- Reiskosten: kilometers die je rijdt voor woon-werkverkeer als ZZP’er of reizen tussen opdrachten
- Telefoon en internet: het zakelijk gebruikte deel van je telefoon- en internetabonnement
- Administratie en boekhoudsoftware: kosten voor je boekhouder of boekhoudprogramma
- Beroepsaansprakelijkheidsverzekering: de premie is aftrekbaar als zakelijke kostenpost
- Vakbladen en vakliteratuur: abonnementen op relevante vakliteratuur in de zorg
Kosten die gemengd zijn (zowel privé als zakelijk) mag je alleen voor het zakelijke deel aftrekken. Bewaar altijd bonnen en facturen als bewijs, en houd je administratie goed bij. De Belastingdienst kan tot vijf jaar terug controleren.
Hoe wij ZZP’ers in de zorg ondersteunen
Als ZZP’er in de zorg wil je je focussen op je cliënten, niet op bureaucratie en het zoeken naar passende opdrachten. Wij begrijpen dat. Bij Uitstekend Personeel verbinden we zelfstandige zorgprofessionals met zorgorganisaties die echt bij hen passen, zodat jij kunt werken op een plek waar jouw expertise en betrokkenheid tot hun recht komen.
Wat wij voor jou als ZZP’er in de zorg doen:
- We selecteren opdrachten op basis van jouw vakgebied, werkstijl en persoonlijke voorkeuren
- We werken met heldere overeenkomsten die voldoen aan de geldende wet- en regelgeving rondom arbeidsrelaties
- We bieden toegang tot meer dan 200 zorglocaties binnen de (forensische) psychiatrie, verslavingszorg, jeugdzorg en gehandicaptenzorg
- We zijn 24/7 bereikbaar en schakelen snel als er iets speelt
- We kijken verder dan je cv en zorgen voor een match die écht werkt, voor jou én voor de organisatie
Ben je ZZP’er in de zorg en op zoek naar een opdracht die bij je past? Bekijk ons actuele aanbod aan zorg vacatures en ontdek waar jij het verschil kunt maken. Wil je als zorgorganisatie samenwerken met gekwalificeerde zelfstandige zorgprofessionals? Ontdek dan wat wij voor opdrachtgevers kunnen betekenen.
